Verhaal en Verf
samen lezen – samen creëren – samen herstellen
12 inzichten uit Verhaal en Verf
Verhaal en Verf is een creatief ontmoetingsproject waarin samen lezen en ambachtelijk creëren elkaar versterken. Vanuit verhalen gaan we in gesprek en experimenteren we met artistieke technieken en natuurlijke materialen. De reeks richt zich tot volwassenen (20+) die door ziekte, burn-out of psychische kwetsbaarheid tijdelijk niet werken. Deelname is vrijblijvend: je bent welkom wanneer het voor jou past. De bijeenkomsten vinden plaats in Bibliotheek Permeke in Antwerpen en in de Herstelacademie in Mortsel. De workshops worden begeleid door Ilona Plichart, expert in samenlezen en hersteltrajecten, en Hans Jackmaert (Pigmento vzw), gespecialiseerd in natuurlijke kleuren, ambachtelijke technieken, samenlezen en herstelgerichte groepswerkingen. Zij worden ondersteund door ervaren vrijwilligers en ervaringsdeskundigen.
Wil je werken aan welzijn door mensen samen te brengen?
Geloof je in de verbindende kracht van samen lezen, creativiteit en ontmoeting?
Zie je hoe literaire teksten mensen met elkaar in gesprek brengen?
Werk je graag vanuit de wisselwerking tussen hoofd, hart en handen, bijvoorbeeld met creatieve of erfgoedtechnieken?
En heb je ervaring met het begeleiden van groepen waarin mensen met Nederlands als moedertaal en anderstaligen die Nederlands leren elkaar ontmoeten?
Dan is Verhaal en Verf misschien ook iets voor jou.
Tijdens het project ontdekten we dat het vaak de kleine keuzes zijn die het verschil maken: hoe je een groep ontvangt, hoe je ruimte geeft aan verhalen, hoe creativiteit ontmoeting versterkt en hoe je een plek creëert waar mensen zich welkom voelen. De onderstaande inzichten groeiden uit onze praktijk. Ze zijn geen vaste regels, maar ervaringen die ons hielpen om Verhaal en Verf uit te bouwen tot een warme vrijplaats waar literatuur, creativiteit en ontmoeting elkaar versterken.
1. Doe het samen
Zorg voor een sterke lokale verankering. Neem de tijd om partners te leren kennen en je project voor te stellen. Bibliotheken, Herstelacademies, NT2-aanbieders, inburgeringsdiensten, buurtwerkingen, verenigingen en huisartsenpraktijken kunnen waardevolle bondgenoten zijn. Samen bereik je meer mensen en ontstaat er een stevig lokaal netwerk.
2. Creëer een open vrijplaats
Niet iedereen kan of wil elke week aanwezig zijn. Door deelnemers de vrijheid te geven om te komen wanneer het lukt, ontstaat een warme en toegankelijke plek waar mensen zich welkom blijven voelen. Juist voor mensen die tijdelijk minder draagkracht hebben, maakt die vrijheid een groot verschil.
3. Combineer hoofd, hart en handen
Literatuur en creativiteit versterken elkaar. Een verhaal roept beelden, herinneringen en gevoelens op; het creatieve werk geeft daar een nieuwe vorm aan. Deelnemers leggen vaak verbanden die je als begeleider zelf niet had bedacht. Juist die onverwachte verbindingen maken het proces bijzonder.
4. Laat literatuur verrassen
Literatuur kan troosten, uitdagen en nieuwe perspectieven openen. Verken verschillende genres. Herontdek de rijkdom van jeugdliteratuur. Combineer klassiekers met hedendaagse auteurs. Verzamel mooie woorden, zinnen of beelden en laat ze nadien verder leven in een creatieve verwerking.
5. Herontdek ambacht en erfgoed
Zelf verf maken, wol verven, inkt bereiden uit planten, pigment mengen tot krijt of bladeren verwerken tot drukwerk: eenvoudige erfgoedtechnieken brengen verwondering. Regelmatig horen we deelnemers zeggen: "Dat heb ik niet meer gedaan sinds de kleuterklas." Precies daarin schuilt hun kracht. Ze maken opnieuw ruimte voor spel, nieuwsgierigheid en experiment. Het gaat niet om de perfectie van de techniek, maar om de verwondering die ontstaat tijdens het maken.
6. Durf groepen te mengen
Jong en oud, mensen met en zonder psychische kwetsbaarheid, moedertaalsprekers en nieuwkomers kunnen elkaar veel bieden. Zo'n diverse groep vraagt wel om duidelijke begeleiding, heldere afspraken en een open houding. Niet iedereen past in elke groep. Dat tijdig en respectvol bespreekbaar maken is even belangrijk als het creëren van verbinding.
7. Vertrouw op het proces
Werk niet toe naar een vooraf bepaald resultaat. In een vrijplaats mag niets moeten. Juist daardoor ontstaat er ruimte voor groei. Mensen vinden rust, herkennen zichzelf in anderen, leren nieuwe vaardigheden en durven stap voor stap meer van zichzelf te tonen. Het proces is belangrijker dan het eindproduct.
8. Werk met wie er is
Soms verwacht je tien deelnemers en komen er twee. Een andere keer zit de ruimte onverwacht vol. Blijf flexibel. Er zijn altijd extra stoelen, een extra kop thee, gedeelde penselen of kopieën. Een vrijplaats vraagt geen perfect draaiboek, maar een open houding en vertrouwen dat de groep zichzelf mee vormgeeft.
9. Durf uit te dagen
Daag deelnemers uit met verrassende teksten én nieuwe technieken. Mensen hebben soms een klein duwtje nodig om iets nieuws te proberen. Geef hen tegelijk de vrijheid om eerst te kijken, te zwijgen, te luisteren of op hun eigen tempo aan de slag te gaan. Uitdaging en veiligheid moeten hand in hand gaan.
10. Investeer in deskundige begeleiding
Een begeleider doet veel tegelijk: veiligheid creëren, groepsprocessen begeleiden, gesprekken faciliteren, creatieve technieken aanleren en deelnemers individueel ondersteunen. Dat vraagt vakmanschap. Goede begeleiding maakt het verschil, zeker voor mensen die elders vaak afhaken. Een sterk duo van begeleiders, elk met een eigen expertise, is daarbij een grote meerwaarde.
11. Blijf experimenteren
Verhaal en Verf is nooit af. Blijf nieuwe teksten ontdekken, andere technieken uitproberen en onverwachte combinaties maken. Soms sluiten tekst en creatieve opdracht nauw op elkaar aan, soms juist helemaal niet. Beide werkwijzen leveren telkens nieuwe inzichten en verhalen op. Durf ook deelnemers mee richting te laten geven aan het programma.
12. Koester de kleine groep
Een vrijplaats vraagt nabijheid. Daarom werkt Verhaal en Verf het best in een beperkte groep, waar iedereen gezien en gehoord kan worden. Dat vraagt voortdurend aandacht voor het evenwicht tussen nieuwe deelnemers, vaste gezichten en mensen die dreigen af te haken. Juist in die kleinschaligheid ontstaat de veiligheid waarin ontmoeting kan groeien.
Dit project kwam tot stand met de steun van
